Uit een vast contract komen kan op verschillende manieren, maar het is niet iets wat zomaar van de ene op de andere dag geregeld is. Je kunt zelf ontslag nemen, een vaststellingsovereenkomst sluiten of in bepaalde gevallen ontslag aanvragen via de rechter of het UWV. Welke weg het beste past, hangt af van jouw situatie en of je zelf wilt stoppen of dat de werkgever het initiatief neemt. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over het beëindigen van een vast contract.
Kan een werkgever een vast contract zomaar beëindigen?
Nee, een werkgever kan een vast contract niet zomaar beëindigen. In Nederland geldt ontslagbescherming voor werknemers met een vast dienstverband. De werkgever heeft een geldige ontslagreden nodig én moet de juiste procedure volgen. Zonder die twee dingen is ontslag niet rechtsgeldig.
Er zijn twee officiële routes voor de werkgever:
- Via het UWV: bij ontslag om bedrijfseconomische redenen of bij langdurige arbeidsongeschiktheid (langer dan twee jaar).
- Via de kantonrechter: bij persoonlijke redenen, zoals disfunctioneren, een verstoorde arbeidsrelatie of verwijtbaar gedrag van de werknemer.
Wordt geen van deze routes gevolgd, dan kan de werknemer het ontslag aanvechten. Een rechter kan het ontslag dan terugdraaien of een extra vergoeding toekennen. Als werkgever is het dus cruciaal om de juiste stappen te zetten en het dossier goed op orde te hebben voordat je tot ontslag overgaat.
Wat zijn jouw opties als je zelf wilt stoppen?
Als werknemer heb je altijd het recht om zelf ontslag te nemen uit een vast contract. Je hoeft daarvoor geen reden op te geven. Wat je wel moet doen, is de opzegtermijn in acht nemen die in jouw arbeidsovereenkomst of cao staat. Verder zijn er nog twee andere opties om het dienstverband te beëindigen.
Jouw drie opties op een rij:
- Zelf ontslag nemen: Stuur een schriftelijke opzegging aan je werkgever en respecteer de geldende opzegtermijn.
- Vaststellingsovereenkomst (VSO): Je spreekt samen met je werkgever af om het contract met wederzijds goedvinden te beëindigen. Dit biedt meer ruimte voor maatwerk, zoals een afkoopsom of een gunstige einddatum.
- Ontbinding via de rechter: In uitzonderlijke gevallen, bijvoorbeeld als de arbeidsrelatie volledig is stukgelopen, kun je zelf naar de kantonrechter stappen.
Let op: als je zelf ontslag neemt zonder vaststellingsovereenkomst, heb je in principe geen recht op een WW-uitkering. Overweeg je te stoppen, bespreek dan altijd eerst de opties met een HR-adviseur of jurist.
Wat is een vaststellingsovereenkomst en wanneer gebruik je die?
Een vaststellingsovereenkomst (VSO) is een schriftelijke overeenkomst waarin werkgever en werknemer samen afspreken het dienstverband te beëindigen. Dit gebeurt met wederzijds goedvinden, zonder tussenkomst van het UWV of de rechter. De VSO is de meest gebruikte manier om een vast contract te beëindigen in Nederland.
In de VSO worden onder andere de volgende zaken vastgelegd:
- De einddatum van het dienstverband
- De hoogte van een eventuele ontslagvergoeding
- Of er een concurrentiebeding vervalt
- De afhandeling van vakantiedagen en openstaand salaris
- Een neutrale ontslagreden (zodat het recht op WW behouden blijft)
Een VSO gebruik je wanneer beide partijen het eens zijn over de beëindiging en er geen conflict is dat via de rechter moet worden opgelost. Het is een snelle, praktische en relatief goedkope manier om een einde te maken aan een vast contract. Als werknemer heb je na ondertekening altijd veertien dagen bedenktijd om de VSO te herroepen.
Heb je recht op een transitievergoeding bij een vast contract?
Ja, als een werkgever een vast contract beëindigt, heeft de werknemer in de meeste gevallen recht op een transitievergoeding. Dit geldt vanaf de eerste dag van het dienstverband. De hoogte van de vergoeding is wettelijk bepaald: een derde maandsalaris per gewerkt jaar.
Er zijn situaties waarin de transitievergoeding niet of anders geldt:
- Geen recht: Als de werknemer ernstig verwijtbaar heeft gehandeld, kan de rechter besluiten de vergoeding niet toe te kennen.
- Geen recht: Als de werknemer zelf ontslag neemt (tenzij dit via een VSO gaat waarbij een vergoeding is afgesproken).
- Hogere vergoeding mogelijk: Als de werkgever ernstig verwijtbaar heeft gehandeld, kan de rechter een extra billijke vergoeding toekennen bovenop de transitievergoeding.
Bij een vaststellingsovereenkomst wordt de vergoeding vrij onderhandeld. Vaak wordt de transitievergoeding als minimumbedrag gebruikt als uitgangspunt, maar in de praktijk wordt er soms meer afgesproken.
Wat zijn de opzegtermijnen bij een vast contract?
De opzegtermijn bij een vast contract hangt af van hoe lang de werknemer in dienst is geweest. Voor werknemers geldt in de meeste gevallen een opzegtermijn van één maand, tenzij in de arbeidsovereenkomst of cao iets anders is afgesproken. Voor werkgevers gelden langere termijnen naarmate het dienstverband langer duurt.
De wettelijke opzegtermijnen voor de werkgever zijn:
- Korter dan 5 jaar in dienst: 1 maand
- 5 tot 10 jaar in dienst: 2 maanden
- 10 tot 15 jaar in dienst: 3 maanden
- 15 jaar of langer in dienst: 4 maanden
Opzegging moet altijd schriftelijk en tegen het einde van de maand, tenzij anders afgesproken. In de arbeidsovereenkomst kan een langere termijn zijn vastgelegd, maar nooit korter dan de wettelijke termijn. Het is verstandig om de arbeidsovereenkomst altijd goed te controleren voordat je de opzegging verstuurt. Een goed opgesteld contract voorkomt discussie achteraf. Meer over arbeidsovereenkomstenbeheer vind je op onze dienstenpagina.
Welke fouten maken werkgevers bij het beëindigen van vaste contracten?
Werkgevers maken bij het beëindigen van vaste contracten regelmatig fouten die juridische en financiële gevolgen hebben. De meest voorkomende fout is te snel handelen zonder een goed opgebouwd dossier. Ontslag zonder voldoende onderbouwing kan leiden tot een rechtszaak of een forse schadevergoeding.
Dit zijn de meest gemaakte fouten:
- Geen of onvoldoende dossieropbouw: Bij ontslag wegens disfunctioneren moet de werkgever kunnen aantonen dat de werknemer meerdere keren is aangesproken en de kans heeft gekregen om te verbeteren.
- Verkeerde ontslagroute kiezen: Niet elke ontslagreden past bij het UWV of de rechter. De verkeerde route kiezen kost tijd en geld.
- Opzegtermijn niet respecteren: Te vroeg de werknemer laten vertrekken zonder de opzegtermijn uit te betalen is een veelgemaakte fout.
- Geen transitievergoeding betalen: Sommige werkgevers weten niet dat de transitievergoeding al vanaf dag één verplicht is, ook bij kortere dienstverbanden.
- Mondelinge afspraken maken: Afspraken over beëindiging moeten altijd schriftelijk worden vastgelegd. Mondeling is niet afdwingbaar.
- VSO niet laten controleren: Een slecht opgestelde vaststellingsovereenkomst kan later tot problemen leiden voor beide partijen.
Goede voorbereiding en de juiste begeleiding voorkomen de meeste van deze fouten. Weet je niet zeker of je de juiste stappen zet? Neem contact op voor persoonlijk advies.
Hoe wij helpen bij het beëindigen van een vast contract
Het beëindigen van een vast contract is een gevoelig en juridisch complex proces. Wij ondersteunen MKB-ondernemers bij elke stap, zodat jij zeker weet dat alles correct en zorgvuldig verloopt.
Wat wij voor je doen:
- Beoordelen of de ontslagreden juridisch houdbaar is
- Adviseren over de juiste ontslagroute (UWV, rechter of VSO)
- Helpen bij het opbouwen van een goed dossier
- Opstellen en controleren van de vaststellingsovereenkomst
- Berekenen van de juiste transitievergoeding
- Actueel houden van alle arbeidsovereenkomsten conform de nieuwste wet- en regelgeving
Wij zorgen ervoor dat jij als werkgever niet voor verrassingen komt te staan. Geen juridische risico’s, geen fouten in de procedure, gewoon duidelijkheid. Bekijk wat HR as a Service voor jouw bedrijf kan betekenen of neem direct contact op voor een vrijblijvend gesprek.
Frequently Asked Questions
Kan ik een vaststellingsovereenkomst weigeren als mijn werkgever die aanbiedt?
Ja, je bent nooit verplicht om een vaststellingsovereenkomst te ondertekenen. Een VSO komt alleen tot stand met wederzijds goedvinden. Als je het niet eens bent met de voorwaarden, kun je onderhandelen over betere afspraken of de overeenkomst weigeren. Laat de VSO altijd eerst controleren door een jurist of HR-adviseur voordat je iets ondertekent, zodat je weet of de aangeboden voorwaarden redelijk zijn.
Hoe lang mag een ontslagprocedure via het UWV of de rechter duren?
Een UWV-procedure duurt gemiddeld vier tot acht weken, afhankelijk van de complexiteit van de zaak en of de werknemer verweer voert. Een ontbindingsprocedure via de kantonrechter is doorgaans iets sneller en duurt gemiddeld twee tot zes weken. Houd er rekening mee dat de opzegtermijn pas ingaat nadat het UWV of de rechter toestemming heeft verleend, wat de totale doorlooptijd aanzienlijk kan verlengen.
Wat gebeurt er als ik als werkgever de transitievergoeding niet betaal?
Als je als werkgever de transitievergoeding niet of te laat betaalt, kan de werknemer dit via de kantonrechter afdwingen. Bovenop de verschuldigde vergoeding kan de rechter ook wettelijke rente toewijzen. Het niet betalen van de transitievergoeding wordt gezien als een serieuze juridische overtreding, dus zorg altijd dat de berekening correct is en de betaling op tijd plaatsvindt.
Mag een werkgever een werknemer op staande voet ontslaan bij een vast contract?
Ja, maar alleen in uitzonderlijke situaties waarbij sprake is van een dringende reden, zoals diefstal, fraude, ernstige agressie of grove insubordinatie. Ontslag op staande voet moet onmiddellijk worden gegeven en schriftelijk worden bevestigd met een duidelijke opgave van de reden. Bij ontslag op staande voet vervalt in de meeste gevallen het recht op een transitievergoeding én een WW-uitkering voor de werknemer, dus de lat hiervoor ligt bewust hoog.
Wat moet ik als werkgever doen als een werknemer het ontslag aanvecht?
Als een werknemer het ontslag aanvecht, is het cruciaal dat je een goed opgebouwd dossier hebt met schriftelijk bewijs van de ontslagreden, eerdere waarschuwingen en gevolgde procedures. Schakel direct een HR-adviseur of arbeidsrechtjurist in om je te begeleiden in de procedure. Een rechter zal beoordelen of de ontslagreden voldoende onderbouwd is en of de juiste route is gevolgd, dus goede voorbereiding is van doorslaggevend belang.
Vervalt een concurrentiebeding automatisch als het contract wordt beëindigd via een VSO?
Nee, een concurrentiebeding vervalt niet automatisch bij beëindiging van het contract via een vaststellingsovereenkomst. Of het beding blijft gelden, moet expliciet worden opgenomen in de VSO. Dit is een belangrijk onderhandelingspunt: als werknemer kun je vragen om het concurrentiebeding te laten vervallen of te beperken als onderdeel van de beëindigingsafspraken.
Hoe bereken ik snel de transitievergoeding die ik als werkgever verschuldigd ben?
De transitievergoeding bedraagt een derde maandsalaris per volledig gewerkt jaar, gerekend vanaf de eerste dag van het dienstverband. Voor gedeelten van een jaar wordt de vergoeding naar rato berekend. Als uitgangspunt gebruik je het bruto maandsalaris inclusief vaste toeslagen en vakantiegeld. Bij twijfel over de juiste berekening is het verstandig dit te laten controleren door een HR-specialist, omdat een foutieve berekening later tot juridische claims kan leiden.